ابومخنف
لوط بن یحیی بن سعید (درگذشت ۱۵۷ق) دارای اسم و رسم به ابومِخنَف ازدی تالیف کننده کتاب مقتل الحسین اهل کوفه، شیعه و از محدثان و مورخان تعالی قرن دوم هجری قمری بود. او مقتل الحسین را به شیوه محدثان نقل نموده است. این مقتل ضمنا کتابهای تاریخی تحت عنوان یکیاز دیرینترین منابع مذکور میباشد. اولیه گزارشهای تاریخی ابومخنف از بیماری فرستاده(ص) بود. او با بیان اتفاق ها اساسی و تخصیص اثرها مستقلی درباره آن ها به تاریخنگاری مسجد النبی کوهسنگی مشهد پرداخت.
معاش ابومخنف
لوط بن یحیی بن سعید بن مِخنَف بن سُلیم غامدی ازدی پر اسم و رسم به ابومخنف در کوفه از تیره غامد و از قوم و قبیله أزْد برخاست.[۱] مخنف بن سُلَیم باباجد ابومخنف[۲] از صحابیان شیعی فرستاده اکرم(ص)[۳] و از اصحاب امام علی(ع)[۴] و پرچمدار خویشاوندان ازد در نزاع جمل بود[۵] که از سوی آن حضرت والی شهر همدان و اصفهان گشت.[۶] پدرش یحیی بن سعید نیز از اصحاب آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد امام علی(ع) بود.
[۷] برادران ابومخنف در مبارزه جمل به شهیدشدن رسیدند.[۸] ابومخنف در کوفه به علم آموزی و یادگرفتن علم پرداخته و از امام درستگو(ع)[۹] و جابر جعفی مجالدبن سعید و صعقب بن زبیر به کار گیری کرده است[۱۰] تاریخ میلاد و وفات ابومخنف مشخص وجود ندارد ولهازن اورا، متولد سال ۷۵ق[۱۱] و سزگین نزدیک به سال ۷۰ قمری دانسته میباشد.[۱۲] حمری تاریخ وفات ابومخنف را، سال ۱۵۷ق[۱۳] و ذهبی سال ۱۷۰ق بیان رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرده میباشد.[۱۴]
درباره اینکه ابومخنف در زمان کدام امام میزیسته نیز اختلاف وجود داراست؛ روحانی طوسی از کَشّی نقل مینماید که ابومخنف از اصحاب امام علی(ع)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) میباشد[۱۵] اما روحانی طوسی این مقاله را درست شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد نمیداند.[۱۶]
سزگین ابومخنف را از مورخان بعدازظهر اموی دانستهاند[۱۷]البته نجاشی اورا از یاران امام راستگو(ع) برمیشمارد[۱۸] در تاریخ طبری روایاتی که ابومخنف از امام راست گو(ع) نقل مینماید بی واسطه میباشد البته روایاتی که از امام باقر(ع) نقل مینماید با یک واسطه میباشد[۱۹] و در الفهرست طوسی قصه ابومخنف دربارهی خُطَب امام علی(ع) و خطبه فاطمه(س) را که از امام علی(ع) نقل مینماید به دو واسطه میباشد[۲۰] هشامبن محمدبن سائب کلبی، نصربن مزاحم منقری، ابوالحسن علیبن محمد مدائنی در زمره رجالیون پر رنگ ابومخنف می باشند[۲۱]
مذهب و اعتبار روایی ابومخنف
درباره مذهب ابومخنف؛ به رغم انتساب به خویشاوندان معروف مخنف و معروفیت و اعتبارش نزد مورخان و رجال شناسان؛ اقوال متفاوتی ارائه شدهاست
محدثان شیعه
نجاشی اورا شیعه و از اصحاب راویان حدیث در کوفه معرفی میکند[۲۲] روضه خوان طوسی آن را از اصحاب امام راست گو(ع) برمیشمارد[۲۳] علامه حلی ابومخنف را در عهدوپیمان نخستین رجال خویش که ویژه ثقات میباشد آورده[۲۴] ابن داوود، ابومخنف را در قول اولیه رجال خویش که ویژه ممدوحان میباشد و افرادی که اصحاب آنانرا تضعیف نکرده آورده میباشد[۲۵] علامه بحرالعلوم از وی به وثاقت خاطر نموده است[۲۶] علامه مجلسی در کتاب الوجیزه اورا از ممدوحان شمرده میباشد[۲۷] روضه خوان عباس قمی می گوید که علی رغم دارای اسم و رسم بودن تشیع وی، عالمان اهل سنت مانند طبری و ابن اثیر در نقل به وی متکی بودن کردند،[۲۸] خویی اورا ثقه و شیوه روضه خوان به اورا درست می داند.[۲۹]
ابومخنف
لوط بن یحیی بن سعید (درگذشت ۱۵۷ق) دارای اسم و رسم به ابومِخنَف ازدی تالیف کننده کتاب مقتل الحسین اهل کوفه، شیعه و از محدثان و مورخان تعالی قرن دوم هجری قمری بود. او مقتل الحسین را به شیوه محدثان نقل نموده است. این مقتل ضمنا کتابهای تاریخی تحت عنوان یکیاز دیرینترین منابع مذکور میباشد. اولیه گزارشهای تاریخی ابومخنف از بیماری فرستاده(ص) بود. او با بیان اتفاق ها اساسی و تخصیص اثرها مستقلی درباره آن ها به تاریخنگاری مسجد النبی کوهسنگی مشهد پرداخت.
معاش ابومخنف
لوط بن یحیی بن سعید بن مِخنَف بن سُلیم غامدی ازدی پر اسم و رسم به ابومخنف در کوفه از تیره غامد و از قوم و قبیله أزْد برخاست.[۱] مخنف بن سُلَیم باباجد ابومخنف[۲] از صحابیان شیعی فرستاده اکرم(ص)[۳] و از اصحاب امام علی(ع)[۴] و پرچمدار خویشاوندان ازد در نزاع جمل بود[۵] که از سوی آن حضرت والی شهر همدان و اصفهان گشت.[۶] پدرش یحیی بن سعید نیز از اصحاب آدرس مسجد النبی کوهسنگی مشهد امام علی(ع) بود.
[۷] برادران ابومخنف در مبارزه جمل به شهیدشدن رسیدند.[۸] ابومخنف در کوفه به علم آموزی و یادگرفتن علم پرداخته و از امام درستگو(ع)[۹] و جابر جعفی مجالدبن سعید و صعقب بن زبیر به کار گیری کرده است[۱۰] تاریخ میلاد و وفات ابومخنف مشخص وجود ندارد ولهازن اورا، متولد سال ۷۵ق[۱۱] و سزگین نزدیک به سال ۷۰ قمری دانسته میباشد.[۱۲] حمری تاریخ وفات ابومخنف را، سال ۱۵۷ق[۱۳] و ذهبی سال ۱۷۰ق بیان رزرو مسجد النبی کوهسنگی مشهد کرده میباشد.[۱۴]
درباره اینکه ابومخنف در زمان کدام امام میزیسته نیز اختلاف وجود داراست؛ روحانی طوسی از کَشّی نقل مینماید که ابومخنف از اصحاب امام علی(ع)، امام حسن(ع) و امام حسین(ع) میباشد[۱۵] اما روحانی طوسی این مقاله را درست شماره تلفن مسجد النبی کوهسنگی مشهد نمیداند.[۱۶]
سزگین ابومخنف را از مورخان بعدازظهر اموی دانستهاند[۱۷]البته نجاشی اورا از یاران امام راستگو(ع) برمیشمارد[۱۸] در تاریخ طبری روایاتی که ابومخنف از امام راست گو(ع) نقل مینماید بی واسطه میباشد البته روایاتی که از امام باقر(ع) نقل مینماید با یک واسطه میباشد[۱۹] و در الفهرست طوسی قصه ابومخنف دربارهی خُطَب امام علی(ع) و خطبه فاطمه(س) را که از امام علی(ع) نقل مینماید به دو واسطه میباشد[۲۰] هشامبن محمدبن سائب کلبی، نصربن مزاحم منقری، ابوالحسن علیبن محمد مدائنی در زمره رجالیون پر رنگ ابومخنف می باشند[۲۱]
مذهب و اعتبار روایی ابومخنف
درباره مذهب ابومخنف؛ به رغم انتساب به خویشاوندان معروف مخنف و معروفیت و اعتبارش نزد مورخان و رجال شناسان؛ اقوال متفاوتی ارائه شدهاست
محدثان شیعه
نجاشی اورا شیعه و از اصحاب راویان حدیث در کوفه معرفی میکند[۲۲] روضه خوان طوسی آن را از اصحاب امام راست گو(ع) برمیشمارد[۲۳] علامه حلی ابومخنف را در عهدوپیمان نخستین رجال خویش که ویژه ثقات میباشد آورده[۲۴] ابن داوود، ابومخنف را در قول اولیه رجال خویش که ویژه ممدوحان میباشد و افرادی که اصحاب آنانرا تضعیف نکرده آورده میباشد[۲۵] علامه بحرالعلوم از وی به وثاقت خاطر نموده است[۲۶] علامه مجلسی در کتاب الوجیزه اورا از ممدوحان شمرده میباشد[۲۷] روضه خوان عباس قمی می گوید که علی رغم دارای اسم و رسم بودن تشیع وی، عالمان اهل سنت مانند طبری و ابن اثیر در نقل به وی متکی بودن کردند،[۲۸] خویی اورا ثقه و شیوه روضه خوان به اورا درست می داند.[۲۹]
مسجد النبی کوهسنگی مشهد: مرکز فرهنگی و اجتماعی محله